KÍNH CHÀO
QUÝ THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH
TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TRỖI
1.Nằm trong tiếng nói yêu thương,
Nằm trong tiếng Việt vấn vương một đời
Êm như tiếng mẹ đưa nôi ... ( Huy Cận )
2.Tiếng Việt của chúng ta rất giàu; tiếng
ta giàu bởi đời sống muôn màu,đời sống
tư tưởng và tình cảm dồi dào của dân tộc
ta ...Tiếng Việt của chúng ta rất đẹp; đẹp như thế nào, đó là điều rất khó nói.
( Phạm Văn Đồng )
Hai đoạn trích trên đề cập đến vấn đề gì?
đẹp
GIàU
Sự
TIếT 85
CủA
TIếNG
VIệT
I.TÁC GIẢ, TÁC PHẨM:
1.Tác giả:
- Đặng Thai Mai quê tỉnh Nghệ An, sinh ra trong một gia đình nho học.
- Năm 1996: Được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn hóa – Nghệ thuật.
* Các tác phẩm của ông:
-Văn học khái luận (1944)
-Lỗ Tấn (1944)
-Tạp văn trong văn học Trung Quốc ngày nay (1945)
-Chủ nghĩa nhân văn thời kì văn hóa Phục Hưng (1949)
-Giảng văn Chinh Phụ Ngâm (1950)
-Lược sử văn học hiện đại Trung Quốc (1958)
-Văn thơ Phan Bội Châu (1958)
-Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỉ XX (1961)
-Trên đường học tập và nghiên cứu, tập 1 (1959), tập 2 (1969), tập 3 (1070)
-Đặng Thai Mai – tác phẩm, tập 1 (1978), tập 2 (1984)
-Hồi kí (1985)
Đoạn trích nằm ở phần đầu bài nghiên cứu dài “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”của Đặng Thai Mai, in lần đầu năm 1967.
2.Tác phẩm:
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG TÁC PHẨM:
1. Đọc- tìm hiểu từ khó:
2.Thể loại:
Nghị luận (chứng minh)
3.Bố cục:
3 phần
- Đoạn 1: Từ đầu ... qua các thời kỳ lịch sử. Nêu nhận định tiếng Việt là thứ tiếng đẹp và hay.
- Đoạn 2: Tiếp ... kĩ thuật, văn nghệ. Chứng minh cái đẹp và giàu có của tiếng Việt.
- Đoạn 3: Còn lại . Khẳng định sức sống của tiếng Việt.
III. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1.Nhận định về phẩm chất của tiếng Việt:
Dùng những ý có trong đoạn văn từ “Tiếng Việt có những đặc sắc” đến “qua các thời kì lịch sử” để hoàn chỉnh sơ đồ sau:
Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay.
Tiếng Việt đẹp
Hài hòa về mặt âm hưởng, thanh điệu
Thỏa mãn … đời sống văn hóa nước nhà.
Tiếng Việt hay
Đủ khả năng để diễn đạt tình cảm, tư tưởng.
Tế nhị, uyển chuyển trong cách đặt câu.
1
III. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhận định về phẩm chất của tiếng Việt:
2.Những biểu hiện về phẩm chất giàu đẹp của tiếng Việt:
a. Biểu hiện về phẩm chất đẹp của tiếng Việt:
Tiếng Việt, trong cấu tạo của nó, thật sự có những đặc sắc của một thứ tiếng khá đẹp. Nhiêu người ngoại quốc sang thăm nước ta và có dịp nghe tiếng nói của quần chúng nhân dân ta, đã có thể nhận xét rằng: tiếng Việt là một thứ tiếng giàu chất nhạc. ... Một giáo sĩ nước ngoài đã có thể nói đến tiếng Việt như là một thứ tiếng “đẹp” và “rất rành mạch trong lối nói, rất uyển chuyển trong câu kéo, rất ngon lành trong những câu tục ngữ”
Ví dụ:
1. Ca dao:
Đường vô xứ Huế quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ
Ai vô xứ Huế thì vô.
2.Tục ngữ:
Một mặt người bằng mười mặt của .
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
3.Văn vần (thơ):
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh.
(Tố Hữu)
Sơ đồ 1:
III. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhận định về phẩm chất của tiếng Việt:
2..Những biểu hiện về sự phẩm chất giàu đẹp của tiếng Việt:
a. Biểu hiện về phẩm chất đẹp của tiếng Việt:
b. Biểu hiện về phẩm chất hay của tiếng Việt:
Là một phương tiện trao đổi tình cảm ý nghĩ giữa người với người, một thứ tiếng hay trước hết phải thoả mãn được nhu cầu ấy của xã hội. Về phương diện này, tiếng Việt có những khả năng dồi dào về phần cấu tạo từ ngữ cũng như về hình thức diễn đạt. Từ vựng tiếng Việt qua các thời kì diễn biến của nó tăng lên mỗi ngày một nhiều. Ngữ pháp cũng dần dần trở nên uyển chuyển hơn, chính xác hơn. Dựa vào đặc tính ngữ âm của bản thân mình, tiếng Việt không ngừng đặt ra những cách nói mới hoặc Việt hoá những từ và những cách nói của các dân tộc anh em , láng giềng .... để thoả mãn yêu cầu của đời sống văn hoá ngày càng phức tạp về mọi mặt.
Ví dụ 1:
Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than.
Ví dụ 2:
Gạo đem vào giả bao đau đớn
Gạo giả xong rồi trắng tựa bông
Ví dụ 3:
Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông
Một người chín nhớ mười mong một người

Sơ đồ 2:
III. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
1. Nhận định về phẩm chất của tiếng Việt:
2..Những biểu hiện về sự phẩm chất giàu đẹp của tiếng Việt:
a. Biểu hiện về phẩm chất đẹp của tiếng Việt:
b. Biểu hiện về phẩm chất hay của tiếng Việt:
3.Khẳng định sức sống của tiếng Việt:
IV. Tổng kết:
Em có nhận xét gì về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản này?
1. Nghệ thuật:
- Kết hợp khéo léo giữa lập luận giải thích và lập luận chứng minh bằng những lí lẽ, dẫn chứng, lập luận theo kiểu diễn dịch-phân tích từ khái quát đến cụ thể trên mọi phương diện.
- Lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ lập luận linh hoạt : cách sử dụng từ ngữ sắc sảo, cách đặt câu có tác dụng diễn đạt thấu đáo vấn đề nghị luận.

2.Nội dung:
-Tiếng Việt mang trong nó những giá trị văn hoá rất đáng tự hào của người Việt Nam.
- Trách nhiệm giữ gìn, phát triển tiếng nói dân tộc của mỗi người Việt Nam.
Đặc sắc của tiếng Việt
Tiếng Việt đẹp
Tiếng Việt hay
Giàu chất nhạc
Rành mạch trong lối nói,uyển chuyển trong câu cú
Thoả mãn nhu cầu trao đổi tình cảm
Thoả mãn yêu cầu của đời sống văn hoá
Dồi dào về cấu tạo từ ngữ, hình thức diễn đạt
Từ vựng tăng
Ngữ pháp uyển chuyển
Hệ thống nguyên âm,phụ âm phong phú
Giàu thanh điệu
?So sánh cách sắp xếp lí lẽ, chứng cứ của văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt” với văn bản “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”?
?Vì sao có thể khẳng định tiếng Việt đẹp và hay?
?Muốn giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt chúng ta phải làm gì?
?
Chào tạm biệt ...!