Gốc > Văn học Việt Nam > VH VN từ TK X đến TK XIX (VHTĐ) > Thơ Trung Đại > Nguyễn Bỉnh Khiêm >

Thơ Nguyễn Bỉnh KHiêm

 

 

 633758297972343750

 

 

 

 

Cảnh Nhàn...

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chỗ lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quí, tựa chiêm bao

 Chớ Cậy Rằng Hơn

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Làm người hay một, hóa hay hai
Chớ cậy rằng khôn, chớ cậy tài
Trực tiết cho bền bằng sắt đá
Ði đường ngẫm hết chốn chông gai
Ở thế khá yêu là của khá
Ra đường ai dễ kém gì ai
Miệng đời tựa mật mùi càng ngọt
Ðạo thánh bằng tơ mối hãy dài

   Có Phúc Có Phần

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Trời sinh, trời ắt đã dành phần
Tu hãy cho hiền, dạ có nhân
Khó chớ oán thân, thân mới nhẹ
Giàu mà yêu chúng, chúng càng gần
Bạo hung chỉn đã gươm mài đá
Phúc đức rành hay cỏ đượm xuân
Chớ có hại nhân mà ích kỷ
Giấu người, khôn giấu được linh thần.

   Của Nặng Hơn Người

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Ðời nay nhân nghĩa tựa vàng mười
Có của thì hơn hết mọi lời
Trước đến tay không, nào thiết hỏi
Sau vào gánh nặng, lại vui cười
Anh anh, chú chú, mừng hơn hớn
Rượu rượu, chè chè, thế tả tơi
Người của, lấy cân ta thử nhắc
Mới hay rằng của nặng hơn người.

  Dĩ Hòa Vi Quý

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Ở thế đừng tranh tiếng trượng phu
Làm chi cho có sự đôi co
Ðấy cậy đấy khôn, đây chẳng nhịn
Ðây rằng đây phải, đấy không thua
Duật nọ hãy còn đua với bạng
Lươn kia hầu dễ kém chi cò
Chữ rằng: Nhân dĩ hòa vi quý
Vô sự thì hơn, kẻo phải lo.

  Khuyên Nhủ Người Đời

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Chớ chê người ngắn cậy ta dài
Hơn kém dù ai cũng mặc ai
Vị nọ có bùi, không có ngọt
Mùi kia chầy thắm, lại chầy phai
Ðã hay phận định, đành yên phận
Dẫu có tài hay, chớ cậy tài
Quân tử ngẫm xem nơi xuất xử
Ắt là khôn hết cả hòa hai.

   Lòng Vô Sự

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Trải nguy nan đã mấy phen
Thân nhàn phúc lại được về nhàn
Niềm xưa trung ái thề chẳng phụ
Cảnh cũ điền viên thú đã quen
Ba quyển đồ thư, thu nặng túi
Một thuyền phong nguyệt, chở đầy then
Trời cũng biết nơi lành dữ
Họa phúc chẳng dùng cái tóc chen.

  Mặc Chê Khen

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Thị phi chẳng quản, mặc chê khen
Ngu dại chan chan, tính đã quen
Cảnh cũ điền viên, tìm chốn cũ
Khách nhàn sơn dã, dưỡng thân quèn
Nhà thông, đường trúc*, lòng hằng mến
Cửa mận tường đào **, bước ngại chen
Thế sự tuần hoàn, hay đắp đổi
Từng xem thua được, một hai phen.

* Từ chữ tùng trúc: chỉ cảnh ẩn dật
** Từ chữ đào lý công môn: chỉ nơi quyền quý

  Mùa Thu Đi Chơi Thuyền

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Nước xuôi nước ngược, sóng dâng triều
Thuyền khách chơi thu, nọ phải dìu
Chèo vượt bóng trăng, nhân lúc hứng
Buồm giong ngọn gió mặc cơn siêu
Phơ phơ đầu bạc ông câu cá
Leo lẻo dòng xanh con mắt mèo
Le vịt cùng ta như có ý
Ðến đâu thời cũng thấy đi theọ

   Nhân Tình Thế Thái

Nguyễn Bỉnh Khiêm


4.
Thấy dặm thanh vân bước ngại chen
Được nhàn ta sá dưỡng thân nhàn
Ba gian am quán lòng hằng mến
Đôi chốn sơn hà mặt đã quen
Thanh vắng thú quê giàu bao nả
Dữ lành miệng thế mặc chê khen
Mai kia chửa dễ thu nên muộn
Xuân nọ tin hoa cũng mấy phen


7.
Được thua thấy đã ít nhiều phen
Để rẻ công danh đổi lấy nhàn
Am Bạch Vân rồi nhàn hứng
Dặm hồng trần vắng ngại chen
Ngày chầy họp mặt hoa là khách
Đêm vắng hay lòng nguyệt ấy đèn
Chớ chớ thờ ơ nhìn mới biết
Đỏ thì son đỏ mực thì đen


16.
Chửa dễ ai là bụt Thích Ca
Mọi niềm nhân ngã nhẫn thì qua
Lòng vô sự trăng in nước
Của thảng lai gió thổi hoa
Kìa khách xuân xanh khi trẻ
Mấy người đầu bạc tuổi già
Thanh nhàn ấy ắt là tiên khách
Được thú ta đà có thú ta


28.
Nép mình qua trước chốn xôn xao
Mấy sự bên tai gió thoảng ào
Cửa trúc vỗ tay cười khúc khích
Hiên mai tréo cẳng hát nghêu ngao
Lo le đã vậy thời dầu vậy
Vặt vãnh màng bao sá quản bao
Chẳng hết trung cần hai chữ ấy
Nhờ ơn đất rộng cậy trời cao


36.
Một bầu một bát vũng sơn tăng
Thế sự ngoài tai biếng nói năng
Hoa nở luống hay tin gió
Đầm thanh còn thấy dáng trăng
Già ai ủ thông làm củi
Trẻ người yêu trúc mọc măng
Nếu có công danh thì có lụy
Cho hay dù có chẳng bằng chăng


38. (Cảnh Nhàn)
Một mai một cuốc một cần câu
Thơ thẩn dù ai vui thú nào
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao


40.
Vòi vọi xuân xanh nửa tiền
Già càng khoẻ khó càng bền
Đòi phen lẩn luốt vì thơ dại
Mọi sự lờ đờ bởi rượu quen
Ngày vãn giải phiền cờ một cuộc
Đêm thanh làm bạn sách hai bên
Xưa nay xuất xử đâu là phải
Ở cũng nên về ắt cũng nên


46.(Mặc Chê Khen)
Thị phi chẳng quản mặc chê khen
Ngu dại chan chan tính đã quen
Cảnh cũ điền viên tìm chốn cũ
Khách nhàn sơn dã dưỡng thân quèn
Nhà thông đường trúc lòng hằng mến
Cửa mận tường đào bước ngại chen
Thế sự tuần hoàn hay đắp đổi
Từng xem thua được một hai phen


Trích Văn Đàn Bảo Giám
Trần Trung Viên sưu tập 1926
Hư Chu hiệu chính 1968
Xuân Thu in lại ở California

Theo anh Khách nói thì trong VĐBG có 50 bài, gồm 1 bài chữ hán và 49 bài chữ quốc ngữ, gọi chung là Nhân Tình Thế Thái, mỗi bài có một số thứ tự, chứ không có đầu đề như một số bài đã được dạy ở trung học trước 75. Dần dà mỗi bài sẽ được điền tên vào, nếu tìm thấy tài liệu.

  Thói Đời II

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Vụng khéo nào ai chẳng có nghề
Khó khăn phải lụy đến thê nhi
Ðược thời, thân thích chen chân đến
Thất thế, hương lân ngảnh mặt đi
Thớt có hôi tanh, ruồi muỗi đậu
Sanh không mật mỡ, kiến bò chỉ
Ðời nay những trọng người nhiều của
Bằng đến tay không, mấy kẻ vì.

  Thói Đời..

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Thế gian biến đổi vũng nên đồi
Mặn nhạt, chua cay lẫn ngọt bùi
Còn bạc, còn tiền còn đệ tử
Hết cơm, hết rượu hết ông tôi
Xưa nay đều trọng người chân thực
Ai nấy nào ưa kẻ đãi bôi
Ở thế mới hay người bạc ác
Giàu thì tìm đến khó tìm lui.

  Tự Thán

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Gần son thì đỏ, mực thì đen
Sáng biết nhờ ơn thửa bóng đèn
Ăn uống miễn theo nơi phép tắc
Tới lui cho biết lẽ kinh quyền
Chăng nên mặc thế người lành dữ
Giáo giở thây ai thói đảo điên
Ở thế, có khôn thời có khó
Chữ rằng: vô sự tiểu thần tiên.

  Vô Sự Là Hơn

Nguyễn Bỉnh Khiêm


Hễ kẻ trêu người, kẻ phải lo
Chẳng bằng vô sự ngáy o o
Tay kia khéo nắm, còn hơn mở
Miệng nọ hay cười, có lúc ho
Có thuở được thời, mèo đuổi chuột
Ðến khi thất thế kiến tha bò
Ðược thua sau mới ăn năn lại
Vô sự thường hơn có sự ru.
 
Nhắn tin cho tác giả
Đoàn Thị Thuỷ @ 13:48 09/06/2009
Số lượt xem: 1668
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến